HONEYBEEKEEPINGMAGAZINE

Pise Doc. dr Goran Mirjanić

Danas postoji razlika u terminima koji se odnose na ishranu pčela. Naime, u pčelarskoj praksi se koriste dva termina u zavisnosti od toga kada se sprovode i čime: – prehrana pčela, – prihrana pčela. Još uvijek se ne može sa sigurnošću definisati šta je prehrana, a šta prihrana pčela. Ovo se
posebno odnosi na segment ishrane ljudi kvalitetnim pčelinjim proizvodima (posebno medom), čime čovjek postaje glavni konkurent proizvođaču meda – pčeli, a sa druge strane oduzeti med se mijenja, sa manje kvalitetnom, ali ipak ekonomski opravdanom vještačkom hranom. Značaj kvalitetne ishrane pčela je veliki, pogotovo ako se uzme u obzir ishrana mladog pčelinjeg legla i raznolikost u njihovim potrebama za hranjivim materijama.

Prema
istraživanju Mirjanića (2003) u današnjim klimatskim okolnostima neophodna je dodatna
ishrana alternativnim izvorima hrane, a pogotovo ako se uzme u obzir ishrana mladog pčelinjeg legla i raznolikost u njihovim potrebama za hranjivim materijama. Prema Mirjaniću i sar. (2014) pčele hranjene medom živjele su od 25,15 do 29,46 dana, za
razliku od pčela hranjenih kiselinski invert sirupima – od 9,59 do 15,17 dana. Ova istraživanja ukazuju na štetan uticaj vinske i mliječne kiseline na probavni trakt pčela što
dovodi do probavnih smetnji i kraćeg života pčela hranjenih ovom vrstom hrane. Istraživanja Mirjanića (2016) ukazuju da vrsta i količina hrane takođe direktno određuju dužinu života pčela. Prema tim istraživanjima u proljećnom periodu ishrana pčela treba da bude bazirana na proteinskim izvorima hrane s ciljem bržeg proljećnog razvoja, dok u jesenjoj prihrani glavni akcenat treba staviti na prihranu čistim ugljikohidratnim izvorima hrane za pčele.

Pčele tokom godine najduže žive hranjene prirodnim izvorima hrane (med) i enzimskim invert sirupom, a najkraće hranjene kiselinski invert sirupom. Na dužinu života pčela utiče i pH vrijednost hrane (sirupa ili pogače), na šta takođe ukazuje istraživanje Mirjanića (2003), da se optimalna pH vrijednost hrane za pčele treba kretati u rasponu od 4,5 do 5,7. Da bi efekat štetnog dejstva kiselinski pripremljene hrane umanjio, pčelinjoj hrani se dodaju aktivne
materije u cilju zaštite legla i pčela (Rogers et. al., 1992). To se posebno odnosi na zimski period, za pčelu najkritičniji period u toku godine. Prema Mladenoviću i sar. (2002) najveća količina pčela se proizvede u varijanti jesenje prihrane pčelinjih društava sa rastvorom šećera i obranog mlijeka, dok je najveći prirast legla uočen u varijanti prihrane sa voćnim sirupom i šećerom.

Takođe, različita ishrana pčela različito utiče i na proizvodne karakteristike
pčelinjeg društva, što ukazuje i istraživanje Mirjanića i sar. (2012), prema kojima je utvrđena značajna statistička razlika u poređenju količine meda u pčelinjim zajednicama hranjenih medom i ostalim vrstama prihrane (p0,01), osim kod poređenja količine meda u zajednicama hranjenih medom i šećernim sirupom, te medom i kiselinski invert sirupom 2 (oksalna kiselina), gdje je utvrđena statistički značajna razlika (p0,05). U pogledu količine polena (cvjetnog praha) u košnici, Mirjanić i sar. (2011) su utvrdili da ne postoji statistički značajna razlika u pogledu količine skupljenog polena samo između pčelinjih društava hranjenih medom i šećernim sirupom.

Najznačajnija smrtnost pčela je jesenskom prihranom pčela kiselinski hidroliziranim invertnim sirupom. Prema Thrasyvoulou et al. (2015) vještačka hrana za pčele se provjerava zbog nivoa HMF u njima, koji se u koncentraciji većoj od 20 mg/kg smatra toksičnim za pčele. To takođe potvrđuje i studija u Njemačkoj koja je pokazala da je koncentracija
hidroksimetilfurfurala (HMF) u šećernim sirupima zaista faktor koji utiče na smrtnost pčela. Utvrđeno je da nivo HMF ispod 3 mg/1 kg sirupa ne ubija pčele. Nivo HMF iznad 15 mg/1 kg sirupa, koji su obično kod invertnih sirupa proizvedenih uz pomoć kiselinske hidrolize šećera, uzrokuje značajno povećanje smrtnosti pčela.

Smrtnost je bila uzrokovana stomačnim trovanjem i cijepanjem probavnog trakta u cjelosti (Jachimowicz et al., 1975). Osim prekomjernom (nekontrolisanom) količinom kiseline, do povišenog nivoa HMF dolazi i zbog previsoke temperature prilikom pripreme istog (preko 80°C), kao i dužim stajanjem već  pripremljenog sirupa (proces kiselinske hidrolize se nastavlja i nakon sprovedenog procesa  invertovanja). Prema Smodiš Škerl (2015) čim se u hranu doda i minimalna količina HMF,  dolazi do povećane smrtnosti pčela starijih od 15 dana. Prema istim istraživanjima
primjećeno je povećano odumiranje ćelija u probavnom traktu pčela. U svojim istraživanjima  Severson et al. (1984) konstatovali su da je najbolji ugljikohidratni izvor za dopunsku ishranu  pčela visokofruktozni sirup HFCS 55, što su Rogers et al. (1992) i potvrdili.

Kontakt

goran.mirjanic@agro.unibl.org

Hvala G.Mirjanicu za odlican tekst!

Naslovna fotografija Sveto Stevanovic(zedna pcela)

Dragi prijatelji, pčelarke i pčelari, sa zadovoljstvom Vam predstavljamo prvu knjigu, autora, doc. dr Gorana Mirjanića, pod nazivom „Ishrana pčela“. 😊🐝📖👌

Cijena knjige je 15 KM i možete je naručiti porukom u inbox ili kupiti direktno u našoj radnji u Gradišci. 📦👍

Knjiga je ispunjena praktičnim savjetima i tajnama uspješne ishrane pčela. Nauka, struka i iskustvo u službi očuvanja pčelinjih društava. 🔝

Cena za Srbiju je 990 din+postanski troskovi!

Za naružbe iz Srbije, možete se obratiti našem distributeru: (posaljite poruku preko messenger-a na ovoj stranici)
https://www.facebook.com/medpcelarskimagazin/
Ili posaljite poruku preko sajta ovde na „kontakt“ stranici !
Ili direktno na mail:
medpcelarskimagazin@yahoo.com

Vaša Košnica Gradiška! ☺️🐝